Podstawy metodologii badań lingwistycznych dla logopedów 3007-L1B1ML
Przedmiot obejmuje następujące zagadnienia:
Metodologia badań lingwistycznych – zagadnienia teoretyczne
• Czym jest nauka i metodologia badań, rola metodologii w badaniach naukowych.
• Ogólna klasyfikacja nauk według kryterium przedmiotowego i metodologicznego. Miejsce językoznawstwa wśród nauk XX w., wewnętrzne zróżnicowanie językoznawstwa (językoznawstwo synchroniczne i diachroniczne, teoretyczne i stosowane), rozwój językoznawstwa.
• Podstawowe założenia, aparat pojęciowy i metody postępowania badawczego; sposoby formułowania hipotez badawczych, dedukcja a indukcja, uzasadnianie a wyjaśnianie, weryfikacja a falsyfikacja hipotez naukowych, definiowanie i klasyfikowanie, typy podstawowych błędów logicznych.
• Główne paradygmaty badawcze wykorzystywane językoznawstwie XX i pocz. XXI wieku (językoznawstwo historyczno-porównawcze, strukturalizm, generatywizm, językoznawstwo kognitywne).
Gromadzenie materiału badawczego
• Podstawowe metody wykorzystywane w gromadzeniu materiału – przegląd.
• Wykorzystanie kwestionariuszy i prób opracowanych przez innych badaczy.
• Samodzielne opracowywanie kwestionariuszy i prób do badań lingwistycznych, kodowanie ankiet, opracowywanie wyników ankiet.
• Listy frekwencyjne i słowniki jako źródło danych w badaniach językoznawczych.
• Praca z Narodowym Korpusem Języka Polskiego: zawartość korpusu, sposoby wykorzystania wyszukiwarek korpusowych: PELCRA i NKJP.
• Ekscerpcja materiału językowego ze źródeł innych niż NKJP i słowniki.
• Różne sposoby analizowania i porządkowania materiału badawczego.
Przygotowywanie pracy dyplomowej
• Podstawowe sposoby sporządzania bibliografii i przypisów (tzw. system oksfordzki oraz system harwardzki). Zasady tworzenia bibliografii załącznikowej.
• Wykorzystanie internetowych baz danych w celu zgromadzenia literatury przedmiotu koniecznej do sporządzenia stanu badań: jakie materiały są dostępne online, gdzie ich szukać, kiedy i na jakich zasadach mamy dostęp do danych pełnotekstowych.
• Wykorzystanie programów komputerowych w pisaniu pracy dyplomowej – podstawowe zasady edytowania pracy magisterskiej, zastosowanie menedżera bibliografii, zarządzanie zgromadzonymi materiałami.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty kształcenia
Wiedza
Student rozpoznaje i opisuje lingwistyczne paradygmaty badawcze, zna procedurę postępowania badawczego oraz podstawowe błędy logiczne. Zna terminologię lingwistyczną stosowaną w logopedii.
Umiejętności
Student wyszukuje przydatne informacje w tekstach źródłowych, analizuje i interpretuje przedstawione w nich fakty.
Potrafi dokonać wyboru metody badawczej, a następnie zastosować ją w praktyce. Potrafi unikać błędów logicznych w wyjaśnianiu i uzasadnianiu hipotez badawczych.
Kompetencje społeczne
Docenia wartość wiedzy, wypracowanej w różnych współpracujących ze sobą dziedzinach naukowych, stosowanej w logopedii
Kryteria oceniania
- obecność na zajęciach, aktywne uczestnictwo w zajęciach;
- pisemny sprawdzian
Literatura
Ajdukiewicz K, 1985 (i wyd. nast.), Metodologiczne typy nauk, Wartość nauki, [w:] idem, Język i poznanie, tom 1, Warszawa, 287-313, 314-331.
Bartmiński J., 2004, Streszczenie w aspekcie typologii tekstów, [w:] idem, S. Niebrzegowska-Bartmińska, Tekstologia, cz. II, Lublin, 224-233
Bogusławski A., 1976, O zasadach rejestracji jednostek języka, „Poradnik Językowy” 8, 356-364.
Bogusławski A., 1993, O proporcjonalności w języku i jej warunkach, [w:] Sambor J., Linde-Usiekniewicz J., Huszcza R. (red.), 1993, Językoznawstwo synchroniczne i diachroniczne. Tom poświęcony pamięci Adama Weinsberga, Warszawa, 59-75.
Chalmers A., 1993, Czym jest to, co zwiemy nauką?, Wrocław.
Dubisz S., 2013, Teoria lingwistyczna w językoznawstwa stosowanym – na przykładzie glottodydaktyki polo-nistycznej, „Poradnik Językowy” 1, 15-23.
Grochowski M., 1993, Obiekty, cele i metody definiowania a rodzaje definicji [w:] J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), O definicjach i definiowaniu, Lublin, 35-45.
Grzegorczykowa R., 1990 (i wyd. późniejsze), Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa, 38-85.
Hammerl R., Sambor J., 1990, Statystyka dla językoznawców, Warszawa.
Levinson S.C., 2010, Pragmatyka, przeł. T. Ciecierski, K. Stachowicz, Warszawa.
Lubaś W., 1979, Socjolingwistyka jako metoda badawcza, „Socjolingwistyka” 2,
11-27.
Lyons J., 1975,Wstęp do językoznawstwa, przeł. K. Bogacki, Warszawa, 9-64.
Popper K., 1977 (i wyd. nast.), Wstęp do logiki nauki, [w:] idem, Logika odkrycia naukowego, Warszawa, 21-50.
Wierzbicka A., 1999, Akty i gatunki mowy w różnych językach i kulturach, (w:) eadem, Język – umysł – kultura, Warszawa, 228-230 i/lub Wierzbicka A., 1999, Różne kultury, różne języki, różne akty mowy, (w:) eadem, Język – umysł – kultura, Warszawa, 193-227.
Stalmaszczyk P. (red.), 2006, Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, Łódź.
Stalmaszczyk P. (red.), 2011, Metodologie językoznawstwa. Od genu języka do dyskursu, Łódź.
Wolański A., 2008, Edycja tekstów. Praktyczny poradnik, Warszawa.