Rękopis średniowieczny jako źródło historyczne: problemy i metody badań 2900-MK2-RŚRZH
Zajęcia służą zapoznaniu studenta, w szczególności specjalizującego się w historii średniowiecza, z metodami i narzędziami badań rękopisów średniowiecznych oraz znaczeniem tych zabytków jako nośników tekstów źródłowych. Przedmiotem analizy są zarówno aspekt materialny rękopisu (materiał pisarski, układ, rozmieszczenie tekstów, pismo, dekoracja, oprawy, proces powstawania rękopisu itd.) oraz informacje, jakie historyk może wydobyć z analizy cech formalnych rękopisu, jak i zróżnicowanie źródeł zapisywanych w średniowiecznych kodeksach. Student zapozna się także z metodami ustalania proweniencji rękopisów oraz stosunkiem do książek średniowiecznych na przestrzeni wieków, a także współczesnymi zasadami konserwacji i ochrony rękopiśmiennych zabytków.Zajęcia mają też za zadanie przybliżyć zagadnienia społecznego funkcjonowania książki w średniowieczu, zróżnicowania środowisk piszących i czytających, roli książki w życiu religijnym, edukacji, prawie, znaczenia książek w procesie wymiany kulturowej.
Zajęcia będą się odbywały naprzemiennie w sali wykładowej i w Gabinecie Rękopisów BUW. Każda wizyta w Gabinecie Rękopisów poprzedzona będzie przygotowaniem teoretycznym w sali wykładowej.
|
W cyklu 2023L:
Celem zajęć jest zapoznanie uczestników z różnymi typami rękopisów powstałych w okresie od XI do końca XV w. Przedmiotem analizy będą źródła zróżnicowane zarówno pod względem formy (kodeksy pergaminowe, księgi papierowe, dokumenty), jak i treści (księgi liturgiczne, kazania, traktaty naukowe, teksty powstałe w polskiej kancelarii królewskiej i kancelariach miejskich ). Zajęcia zostaną podzielone na kilka bloków tematycznych, z których każdy poświęcony będzie metodologii badań i analizie innego typu materiału źródłowego. W pierwszej części zajęć zajmiemy się kwestiami związanymi z metodą analizy kodeksów pergaminowych, studenci m.in. poznają zasady tworzenia tego rodzaju ksiąg, metody badania techniki ich pisania i dekorowania, a także będą ćwiczyć się w odczytywaniu tekstów pisanych minuskułą romańską. Kolejne bloki tematyczne będą poświęcone analizie, według analogicznego schematu, kodeksów papierowych, ksiąg urzędowych oraz dokumentów wystawianych polskich władców. Każdy z tych typów rękopisów ma swoje unikalne cechy i wymaga specyficznych metod analizy. Studenci zdobędą umiejętności związane z czytaniem tekstów pisanych zarówno pismem kodeksowym, jaki i bastardą oraz kursywą, a także zapoznają się z metodami badania ich kontekstu historycznego, kulturowego i społecznego. |
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Wymagania (lista przedmiotów)
Założenia (opisowo)
Efekty kształcenia
Po zakończeniu zajęć student zna zakres i problematykę kodykologii jako nauki pomocniczej historii oraz ma pogłębioną znajomość paleografii średniowiecznej. Rozumie i potrafi scharakteryzować status rękopisu jako zabytku i nośnika tekstu źródłowego, rozumie społeczny kontekst funkcjonowania książki w średniowieczu i jego przemiany. Potrafi posługiwać się różnego typu pomocami naukowymi użytecznymi przy badaniu rękopisów. Rozumie znaczenie ochrony spuścizny rękopiśmiennej średniowiecza i metody tej ochrony.
Kryteria oceniania
Ocena ciągła aktywności, praca pisemna.
Dopuszczalne są trzy nieobecności, w tym dwie wymagają indywidualnego zaliczenia.
Literatura
Podstawowe podręczniki:
Jak czytać rękopis średniowieczny, Warszawa 2008.
E. Potkowski, Książka rękopiśmienna w dawnej Polsce, Warszawa 1984.
R. Clemens, T. Graham, Introduction to Manuscript Studies, Ithaca-London 2007.
Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 1, Warszawa 1963 (dostępny on line w CRISPA)
Uwagi
|
W cyklu 2023L:
Materiały (np. kopie cyfrowe analizowanych materiałów źródłowych) będą udostępniane za pośrednictwem platformy Kampus. |